Artykuł napisany w Grudzień, 2013

Rachunkowość zabezpieczeń

Napisany przez ukazał się dnia 16 grudnia 2013 w Rzeczpospolita | 0 komentarzy

Rachunkowość zabezpieczeń

Prowadzenie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie z założenia narażone jest na ryzyko. Ryzyko wynika między innymi z braku możliwości przewidzenia zdarzeń, które nastąpią w przyszłości. Wśród różnego rodzaju ryzyka można wyróżnić między innymi ryzyko wzrostu stóp procentowych powodujące konieczność zapłaty wyższych odsetek od kredytów, ryzyko wzrostu kursu wymiany walut w sytuacji zakupów surowców i materiałów, czy też ryzyko spadku kursu wymiany walut w sytuacji eksportu towarów. Spółki zabezpieczają się przed narażeniem na ryzyko w różny sposób. Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka walutowego czy ryzyka stóp procentowych będzie stosowanie rachunkowości zabezpieczeń. Rachunkowość zabezpieczeń stanowi szczególny obszar rachunkowości związanej z instrumentami finansowymi, w tym z instrumentami pochodnymi. Stosowanie rachunkowości zabezpieczeń wymaga odpowiedniego ujęcia w księgach transakcji związanych z instrumentami finansowymi. Istotą rachunkowości zabezpieczeń jest jednoczesne odzwierciedlenie w wyniku finansowym zmian wartości instrumentu zabezpieczającego i pozycji zabezpieczanej. Polega to na ujęciu w tym samym okresie sprawozdawczym wzajemnie znoszących się zmian wartości różnych pozycji lub transakcji wynikających z określonego rodzaju ryzyka. Pozwala to ograniczyć fluktuację wyniku finansowego ze względu na określony rodzaj ryzyka wynikającego z różnych instrumentów, których zmiany wartości lub wynikające z nich przepływy są odwrotnie skorelowane (mają odmienny efekt na wynik finansowy). O „zabezpieczeniach” z punktu widzenia gospodarczego można mówić wtedy, gdy zmiany wartości jednego z posiadanych przez spółkę składników aktywów lub zobowiązań narażonych na ryzyko finansowe (na przykład zobowiązań w walucie EURO) są kompensowane przez zmiany wartości innego posiadanego przez spółkę składnika (na przykład należności w walucie EURO). Wartość należności i zobowiązań wyrażonych w tej samej walucie będzie się zmieniała proporcjonalnie, ale w odwrotny sposób, w razie zmiany kursu walutowego EUR/PLN; w związku z tym można uznać, że te składniki (pozycje) w naturalny sposób „zabezpieczają się”. Rachunkowość zabezpieczeń pozwala zatem jednostce na ujęcie w tym samym momencie skutków finansowych różnych pozycji/transakcji, które uznaje za ekonomicznie powiązane lub których zmiany wartości uznaje za wzajemnie powiązane (skorelowane). Stosowanie rachunkowości zabezpieczeń przez jednostkę jest dobrowolne – nie jest wymogiem narzuconym przez przepisy rachunkowości. Jeżeli podmiot nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń to ujmuje pozycje i transakcje zgodnie z określonymi zasadami przewidzianymi przez przepisy prawa bilansowego. Jednostki wybierają rachunkowość zabezpieczeń w celu ograniczenia fluktuacji wyniku między innymi na skutek przeszacowań instrumentów finansowych. Jest to głównym celem rachunkowości zabezpieczeń. Zastosowanie zasad rachunkowości zabezpieczeń jest często uznawane za jedno z najbardziej zaawansowanych, a co za tym idzie najtrudniejszych zagadnień rachunkowości. Możliwość uzyskania pożądanego efektu księgowego nie zależy bowiem wyłącznie od charakteru i celu gospodarczego zawartej transakcji zabezpieczającej, ale także od przygotowania właściwej dokumentacji rachunkowości zabezpieczeń oraz spełnienia innych wymogów, takich jak regularne pomiary efektywności zabezpieczenia, mających na celu upewnianie się, że zabezpieczenie zadowalająco spełnia swoją rolę asekuracyjną. Stanowią one warunek stosowania rachunkowości zabezpieczeń Regulacje polskie: Ustawa o rachunkowości Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych Regulacje międzynarodowe: Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 32 Instrumenty finansowe: prezentacja (MSR 32), Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena (MSR 39), Międzynarodowy Standard Sprawozdawczości Finansowej nr 7 Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji (MSSF 7). Nowy standard MSSF 9: Instrumenty finansowe, który ma zastąpić MSR 39 i MSSF 7. Data wejścia w życie MSSF 9 to 1 stycznia 2015 z możliwością wcześniejszego zastosowania. Celem obecnych propozycji w nowym standardzie w zakresie rachunkowości zabezpieczeń jest zmniejszenie liczby szczegółowych zasad powodujących duży stopień skomplikowania oraz wysokie koszty rachunkowości zabezpieczeń wg MSR 39 oraz lepsze zgranie rachunkowości zabezpieczeń z praktyką w zakresie zarządzania ryzykiem. Kluczowe propozycje są następujące: Rozluźnienie wymogów w zakresie oceny efektywności zabezpieczeń, a co za tym idzie prawa do stosowania rachunkowości zabezpieczeń; Usunięcie niektórych ograniczeń decydujących o tym, co może być ustanowione jako pozycja zabezpieczana; Rozluźnienie...

Więcej